Haberde Noktalama ve Yazım Kuralları

HABERDE YAZIM, NOKTALAMA VE DÜZELTME KURALLARI

Sıfır (0) yazıyla yazılır:
Örneğin: “…sıfır derece…”

 Bir (1) yazıyla ya da rakamla yazılabilir.

 “… birincilik kürsüsüne çıktı”,
 “ … 1 oy boş çıkarken, 4 oy da geçersiz sayıldı.”

Diğer sayılarda rakam kullanılır:

17.30'da, 11.00’de,
13 Temmuz 2009’da,
1.500.000 lira,
1.250.000 kişi,
 25 kilogram,
 150 kilometre,

Binli haneler yazı ve rakamla yazılabilir:

1.765 (YANLIŞ: bin 765)
 2 bin 500,
 5 milyon 800 bin 455,
 İki buçuk (YANLIŞ: 2 buçuk)

 Sayılarda kesirler virgül ile ayrılır:
 15,2 (15 tam, onda 2),
 5,26 (5 tam, yüzde 26).

 Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir:
 2'şer değil ikişer,
 9'ar değil dokuzar,
 100’er değil yüzer.

Sıra sayıları yazıyla (birinci, ikinci, üçüncü, vb) ya da rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır:
 4’üncü, 5'inci, 6'ncı.

Bazı örnek ifadeler:
 … sıfır puanda kaldı.
 … bir kişi öldü.
 … Bu yıl 3’üncü kez düzenlendi.
 … Bu yıl 3’üncüsü düzenlendi. (YANLIŞ: 3.’sü düzenlendi)
 … 3 kilometre daha uzatılacak.(YANLIŞ: 3 km. daha uzatılacak)
 … 4 bin 300 metrekare otoparkı bulunuyor.(YANLIŞ: 4300 M kare, M2)
 … 1.93’lük forvet oyuncusu…
 …. Katılanların %63’ünün (YANLIŞ:…yüzde 63’ünün )

AY, GÜN YA DA TARİHLERİN YAZILIŞI
 “Habere tarihle başlanmaz”

Eğer güncel haber metninde belirtilecek tarih, bulunulan yıl içerisinde ise yılın belirtilmesine gerek yoktur. Ancak başka bir yıla ait ise yıl belirtilmelidir:

 … bölge toplantısı 11-14 Temmuz günleri arasında gerçekleştirilecek.
 … karşılaşma bugün (10 Haziran) oynanacak.
 … 14 Temmuz’da sona erecek.

 Belirli bir gün ve ayı bildiren gün ve ay adları büyük harfle başlar:
 29 Kasım 1956 Salı günkü…
 18 Aralık 1999’da göreve başlayan…
 Geçtiğimiz Mayıs ayında…
 Önümüzdeki Çarşamba günü…

 Belirli bir tarih belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar:

 Üniversiteler genellikle eylül ayı sonlarında öğretime başlar.
 Yürütme kurulu toplantılarını çarşamba günleri yaparız.
 Eylül ayı sonlarında başlayan göç, aralık ayı sonunda tamamlanır.

SAATLERİN YAZILIŞI

 Haberde saat, rakam kullanılarak yazılır.Rakamlar arasına nokta konur.
 Örneğin “saat 20.50’de” gibi.
 “sabah saat 04.30’da” ifadesi yerine, “04.30’da” yazılmalıdır.
 “akşam 04.30’da” ifadesi yerine, “16.30’da” yazılmalıdır.
 “saat 16.00 sularında” ifadesi yerine “saat 16.00 sıralarında” yazılmalıdır.
 

TDK’ya göre çeyrek, dakika, saniye ifadesi yoksa saatlerin yazı ile eğer bu ifadeler varsa rakamla yazılması gerekmektedir
 Derse 08.45’te başlandı.
 Yarın sabah saat 08.00’de buluşacağız. (YANLIŞ: Sabah saat sekizde buluşacağız)


BÜYÜK HARFLERİN KULLANILDIĞI YERLER

Cümle içinde tırnak veya yay ayraç içine alınan cümleler büyük harfle başlar ve sonlarına uygun noktalama işareti (nokta, soru, ünlem) konur:

 Başbakan “Yeni anayasa çalışmalarını aralıksız sürdüreceğiz.“ diye konuştu.

İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar:
Toplantıya katılacak isimler şunlar: Ahmet Yılmaz, Mehmet …
Başbakan, şöyle konuştu: “Atılacak adımlar gelecekte çok büyük yatırımların …”

Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime büyük harfle başlamaz:
2005 yılında Türk Dil Kurumunun 73. yılını kutladık.

Özel adlar büyük harfle başlar. Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar:
Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Kâzım Karabekir

Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar, meslek ve rütbe adları büyük harfle başlar:
Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Kaymakam Erol Bey, Sayın Prof. Dr. Hasan Yılmaz, Mustafa Efendi, Zeynep Hanım, Yüzbaşı Cengiz Topel…

Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt, cadde, sokak, semt vb.) büyük harfle başlar:
 Asya, Avrupa, Afrika, Amerika;
 İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Yakın Doğu;
 Ankara, İstanbul, Taşkent, Bağdat, Moskova;
 Turgutlu, Ürgüp, Ahlat; Çayırbağı, Akçaköy; Bahçelievler, Cebeci;
 Atatürk Bulvarı, Ziya Gökalp Caddesi; Sankiyedim Sokağı, Asmalımescit Sokağı.

Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar:
 Ağrı Dağı, Aral Gölü, Çanakkale Boğazı, Dicle Irmağı, Ege Denizi, Erciyes Dağı,
 Fırat Nehri, Tuna Nehri, Van Gölü, Zigana Geçidi, Süveyş Kanalı.

Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, müzik) her kelimesi büyük harfle başlar:
 Nutuk, Safahat, Kendi Gök Kubbemiz, Anadolu Notları, Sinekli Bakkal;
 Türk Dili, Türk Kültürü, Varlık; Resmî Gazete, Hürriyet, Milliyet, Türkiye, Yeni Yüzyıl, Yeni Asır;
 Saraydan Kız Kaçırma, Onuncu Yıl Marşı.

Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz:
 Milliyet gazetesi,
 Türk Dili dergisi,
 Halı Dokuyan Kızlar tablosu.


 Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar:
 Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi,
 Devlet Malzeme Ofisi, Millî Kütüphane, Muharip Gaziler Derneği,
 Emek İnşaat, Danışma Kurulu…

 Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar:
 Medeni Kanun, Borçlar Hukuku (kanun), Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğü, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği.

 Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik vb.ni bildiren kelimeler, belli bir kurum vb. kastedildiğinde büyük harfle başlar:
 Bu yıl Meclis, yeni döneme erken başlayacak.
 Son aylarda Kurum, yazım konusunda yoğun bir çalışma içine girdi.
 2876 sayılı Kanun bu yıl yeniden gözden geçiriliyor.
 Bu madde Yönetmelik’in 4’üncü maddesine aykırı düşmektedir.

 Millî ve dinî bayramlarla bayram niteliği kazanmış günlerin adları büyük harfle başlar:
 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı,
 Ramazan Bayramı,
 Kurban Bayramı,
 Anneler Günü,
 Öğretmenler Günü,
 Hıdırellez.

 Kurultay, bilgi şöleni, açık oturum vb. toplantıların adlarında her kelime büyük harfle başlar:
 V. Uluslararası İletişim Sempozyumu,
 İktisat Kongresi.

 Özel adlar yerine kullanılan "o" zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz:
 Toplantıya o da katılacak.
 Toplantıya O’nun da katılması bekleniyor (YANLIŞ).

 Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar:
 Türk, Alman, İngiliz, Japon; Oğuz, Kazak, Kırgız, Özbek, Tatar; Karakeçili, Hacımusalı.

 Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar:
 Türkçe, Almanca, İngilizce, Rusça, Arapça; Oğuzca, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, Tatarca.